Brug slaan tussen Innovatie denkers & doeners

Op 19 september 2013 bezocht ik de werkconferentie van Topsector Energie in Arnhem. Donderdag 16 oktober 2014 is er weer zo'n dag in De Fabrique te Maarssen. Ik zag en zie veel denkers en slechts enkele doeners. Enerzijds zijn de denkers gefrustreerd omdat er zo weinig gebeurt, anderzijds lopen de doeners overal vast in bureaucratie en (veranderende en nieuwe) wet & regelgeving en andere taaiheid. Ik roep op om een brug te slaan en echt naar elkaar te gaan luisteren.

Ik ben benieuwd wat het budget voor deze dag is. Ik ben ook benieuwd wat het budget voor de organisatie van de Topsector Energie überhaupt is. Hoeveel geld gaat er eigenlijk om in en aan deze kerk? Hoe verhoudt zich dat met het geld wat daadwerkelijk hands on aan energie-innovatie wordt besteed? Kijk vervolgens ook eens naar het hele RVO-apparaat.

De sleutel is doen. Niet studeren om er achter proberen te komen hoe het zou kunnen, maar gewoon beginnen om al doende te zien hoe het moet!

Aan de ene kant zie je dat er veel gestudeerd wordt. Het ene rapport buitelt over het andere heen. Dat is natuurlijk mooi voor de grote schare van onderzoekers die onze maatschappij heeft voortgebracht. Alexander Pechtold meldde dat al eens fijntjes: Wie kijkt nu werkelijk naar de meters dikke rapporten met eventuele aanbevelingen? Vaak zijn het alleen andere onderzoekers die daar vervolgens weer een nieuw rapport over schrijven, als een soort van academische zelfbevlekking. Er gaat enorm veel menskracht in om. Maar hoe effectief is het?

Aan de andere kant heb je enkele doeners. Innovatieve ondernemers die geloof hebben in een bepaalde oplossing voor een bepaald probleem. Zij zetten zich bezield in. Allereerst moeten zij zelf tot deze besluiten komen. Vervolgens moeten ze thuis de noodzakelijke back up krijgen om het avontuur aan te kunnen gaan. Dan gaan ze met het plan de wereld in. Ze moeten medestanders zien te krijgen. Het idee uitwerken en starten; vaak met spaargeld of geld van familie en/of vrienden. Financiering proberen te vinden voor de volgende fasen. Subsidieverstrekkers zien te overtuigen en uitleggen dat de oplossing past in de probleemstelling van het vaak al belegen subsidie-programma. Banken doen in deze fase nooit mee dus moeten ze bij equity-partijen proberen geld op te halen. Deze zien natuurlijk enorme risico’s en eisen daarom veel aandelen en een hoge exit. Als dat allemaal lukt en er geïnvesteerd moet worden, wordt de kaasschaaf gebruikt om de kosten te reduceren. Iets wat in veel gevallen juist tot falen leidt. Ook de tegenkrachten proberen onbewezen en daarom (nog) ongewenste oplossingen met behulp van protesten en rechtsgang te belemmeren. Komt er uiteindelijk een werkende installatie, dan komen de overheidshandhavers met: regels, boetes en beperkingen. Grote kans dat deze bezielde doeners gefrustreerd en uitgeblust raken. Hoe effectief is dat?

En als je naar het budget van deze MKB doe-projecten kijkt, valt steeds op hoe goedkoop, snel en effectief er eigenlijk geïnnoveerd wordt. Zeker als je het vergelijkt met het grootbedrijf.  

Er lopen genoeg sleurders & zwoegers voor de duurzame zaak rond. Pioniers die tegen de stroom in doorzetten. Dwarsdenkers, friskijkers & kantelaars die er hun hele hebben en houwen voor inzetten. Gewoon omdat ze erin geloven en doen. Ik kan een aantal van deze helden noemen: Jani Roland Holst & Ruud Vink [ECOS], Jacques Poldervaart [Synvalor], Ewout Maaskant & Erwin Eymans [Topell], Marinus van Stijn [Bio Oil Nederland], Aad van der Wijngaart [De Legoboerderij], Leo Nevels [Nul Optie - Edelchemie], Wilfried Hadders [Sunoil Biodiesel], Bart Rosendaal [Biodiesel Rosendaal Energy] en Hein Aberson [Solaroil Systems]. Iedereen heeft natuurlijk zijn eigen set drijvers, maar er zijn zeker gemene delers te zien: besef dat het anders moet, roep van uit de samenleving, weten dat het anders kan en dat ook bewezen hebben. Toch zijn alle initiatieven als mislukt te beschouwen. Waardoor ging het toch steeds mis? Aad van der Wijngaart zei eens: "Mijn pakken hebben versleten schouders van de schouderklopjes, maar ik heb nooit iets van mijn prijswinnende plannen kunnen realiseren." Bij RVO schijnt een 1.001-projectenlijst te bestaan. Op deze lijst staan alle gesubsidieerde projecten die mislukt zijn. Da's toch treurig allemaal.

Aanvalluh!

Ik word eerlijk gezegd wel moe van de kritiek die voornamelijk uit het denkerskamp opstijgt: We hebben zulke goede ideeën. Bijvoorbeeld: "We hebben in ons rapport aangetoond dat Nederland duurzaam kan zijn in 2030. Waarom doet niemand iets!" Nou ik kan zeggen dat er op zich genoeg gebeurt en deel de frustratie dat er niets tot stand schijnt te komen. Ik weerspreek echter dat er geen pogingen worden gedaan. Laten we ophouden elkaar tegen de schenen te trappen. Laten we ophouden elkaar over en weer verwijten te maken. Laten we elkaar vinden in een poging om de moerassen te dempen en samen een begaanbaar pad creëren. Eenheid zal ons vooruit brengen. Het prikkeldraad en de mitrailleursnesten zullen eerst van het slagveld gehaald moeten worden voordat je de loopgraven succesvol kunt verlaten. Wat zou het mooi zijn als de denkers zich ook eens over deze vraag buigen. Ik weet zeker als de obstakels opgeruimd zijn, niemand hoeft te worden opgejut. Dan gaan ze wel.

Los van het feit dat we als samenleving de gewenste transitie op deze wijze nooit zullen halen, speelt er nog wat anders. Ik denk dat we door de doeners te frustreren en deze buitenspel te zetten als samenleving een heel gevaarlijk spel spelen. Dit geldt in gelijke mate ook voor de private personen die dit soort activiteiten gefinancierd hebben. We hebben deze pioniers en 'early movers' juist erg hard nodig. Ruim baan voor deze mensen. Het zijn de nieuwe ridders die zich vanuit rechtvaardigheid, moed, trouw & daadkracht inzetten voor een betere samenleving. Hear hear!

Walter Nonnekes
ECO-Ridder