Ons drinkwater is vervuild met medicijnresten. Ja, en?

In verschillende artikelen wordt gesteld dat het slecht gesteld is met de kwaliteit van ons drinkwater. Er wordt gesproken over 'pillenwater'. Anderen zeggen dat ons drinkwater echter van uitzonderlijk hoge kwaliteit is. Interessant om deze beweringen eens wat verder te onderzoeken.

Op woensdag 7 oktober vond de eerste bijeenkomst van Nationaal Economisch Forum in de Jaarbeurs te Utrecht plaats met ’s middags een presentatiecyclus over verontreiniging van ons Nederlandse drinkwater met medicijnresten. Zijn medicijnresten in water nu een hype of een probleem, werd gesteld. Een uitgebreide verhandeling met onderzoeksresultaten werd vergeleken met opruiende mediale uitingen dat ons drinkwater ‘pillenwater’ zou zijn. Hieruit bleek dat er inderdaad vele verschillende medicijnresten werden aangetroffen die voornamelijk via de urine van medicijngebruikers in het riool en daarmee in de waterzuivering terecht komen.

Professor Dr. Ir. Jan Peter van der Hoek, Hoogleraar Drinkwatervoorziening TU Delft, presenteerde de resultaten van een uitgebreid onderzoek naar de verontreinigingen met medicijnresten in ons drink- en oppervlaktewater. Voor zijn presentatie klik op de link. Een heel uitgebreid onderzoek. Ja, het mag wat kosten als het om onze volksgezondheid gaat. De lijst van de meest voorkomende geneesmiddelen in het oppervlaktewater van Rijn en Maas was behoorlijk lang en de getallen in de kolommen liegen er niet om, zie onderstaande tabel:

De eenheid is echter ng/l. Dat wil zeggen nanogram per liter ofwel: gram per miljard liter! Nu ben ik al eens eerder ingegaan op groottes (zie mijn blog: Over de enorme grote grootte van energie) en ik voel me geroepen dit ook nu te doen.

Nanogram per liter; waar hebben we het dan eigenlijk over?

Nano is 10^-9 of te wel één miljardste gram per liter. Dat is één miljoenste (micro) gram [ug] per 1.000 liter of per kuub [1 m³] oftewel 1 gram per miljoen kuub water. Even voor de beeldvorming: Hoeveel water denk je dat een olympisch zwembad bevat? Zo’n bad meet 50 bij 25 meter en is minimaal 2 m diep dus dat is 2.500 m³. Voor 1 miljoen kuub heb je dus 400 olympische zwembaden nodig. Kortom 1 nanogram per liter betekent twee aspirines van 500 mg actieve stof oplossen in 400 olympische zwembaden. Een concentratie van 100 ng/l = 1 aspirientje van 500 mg in 2 olympische zwembaden.

1 pilletje opgelost in twee olympische baden, ga die maar eens opsporen!

Dat lijkt mij een heel gedoe. Anderzijds: Hoe schadelijk is dat nu eigenlijk? We moeten ons dan ook bedenken dat een mens - als die z’n best doet - zo’n twee liter water per dag drinkt. Nou zal een mens maximaal zo'n 35.000 dagen (96 jaar) leven. In een heel mensenleven drinkt iemand dus maximaal 70 m³ water. Dan krijg je maximaal 70 ug per ng/liter in een heel leven. Je deelt dan in je hele leven 1 pilletje van 500 mg met ongeveer 70 mensen.

Nu kan je stellen: die medicijnresten zouden zich mogelijk kunnen cumuleren in het lichaam. Blijkbaar worden ze via de urine uit het lichaam afgescheiden waaruit wordt afgeleid dat juist de stoffen die in ons drinkwater terecht komen, niet door het lichaam vastgehouden worden. Als je naar de aard van de medicijnen kijkt: voornamelijk contrastmiddelen, pijnstillers, beta blockers, antibiotica, antidiabetica en een anti-epileptica.

De hoogste waarden zie je bij het antidiabetic: Metformin en haar afbraakproduct Guanylurea. Rijkswaterstaat heeft effecten hiervan onderzocht. De laagste toxische dosis is 321 mg/kg bw/d voor mannen en 191 mg/kg bw/d voor vrouwen: dat is mg per kilogram lichaamsgewicht (body weight (bw)) per dag. Een volwassen man van 80 kg krijgt problemen als hij per dag > 25 gram Metformin inneemt. Met de hoge waarde uit bovenstaande tabel: 4.400 ng/l Metformin + 2.200 ng/l Guanylurea = 0,46 gram inname bij consumptie van 70 m³ drinkwater in zijn hele leven. Als dat een probleem is, moeten die medicijnen toch echt direct van de markt gehaald worden, want alle innemende patiënten zouden direct volledig vergiftigd zijn, of niet dan? Zie ook het rapport van Rijkswaterstaat.

Factor 100

In de Nederlandse norm drinkwaterbesluit worden ook grenzen van andere stoffen aangeduid. Ook toxische stoffen die naar mijn weten wel in het menselijk lichaam gecumuleerd worden. Zo zie ik Kwik [Hg] met een grens van < 1 ug/l en Lood [Pb] en Arseen [As] met een grenswaarde van maximaal 10 ug/l. Dat is toch van een andere orde, lijkt mij. Factor 100 hoger voor stoffen waarvan niemand twijfelt hoe schadelijk die zijn. Waarom gaan we die er niet eerst uithalen?

De concentraties in het zogenaamde ‘pillenwater’ zijn dus extreem laag. Voor zover ik weet, worden alleen in de homeopathie dit soort lage concentraties gebruikt en wel vanuit de stelregel: een ziekte kan worden genezen door een middel dat bestaat uit een verdunde oplossing van een stof die dezelfde symptomen veroorzaakt als de ziekte. De homeopathie kent niet bepaald hele volksstammen met fanatieke aanhang.

Ir. Frank Goossens, Directeur Water bij Arcadis en Professor Dr. Erik Roesink, Oprichter en Innovation Officer bij SOMUT, kwamen met een scala aan oplossingen voor dit in hun ogen grote probleem. Zie ook de presentaties van Goossens en Roesink. Natuurlijk hadden ze ook over de financiële consequenties van de oplossingen nagedacht: voor heel Nederland een investering van zo’n 820 miljoen euro.

Op zo’n moment vraag ik mij af of deze heren en hun instanties niet wat beters te doen hebben. Dan weet ik wel andere noden te bedenken waar een bedrag van 820 miljoen euro meer dan welkom zou zijn. Verder betwijfel ik of dit thema en deze uitwerking ervan wel bijdraagt aan de doelstelling van SIC om de maakindustrie beter te schatten.

Voor de kwaliteit van ons drinkwater hoeven we dus echt niet te vrezen, ondanks de door potentiële omzet gekleurde meningen. Al met al is het ook duidelijk dat medicijnresten niet in onze ecologie thuishoren. Ik heb een filmpje gevonden hoe dit te voorkomen: The Drugs We Wash Away.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

De Stichting voor Industriebeleid en Communicatie [SIC] heeft het initiatief genomen tot de oprichting van het Nationaal Economisch Forum naar het voorbeeld van het Wirtschaftforum in Duitsland. De SIC heeft geconstateerd dat het bestaande beeld van de maakindustrie bij het publiek, maar ook bij de opinie- en beleidsmakers, nauwelijks overeenkomen met de werkelijke betekenis. Het economische en maatschappelijke belang van de maakindustrie is niet alleen onvoldoende bekend, maar wordt ook onderschat. De ontbrekende schakel in het industrie-/bedrijven-/topsectorenbeleid zijn initiatieven die de status en het maatschappelijk aanzien verhogen. SIC wil hierin middels het NEF voorzien. Aldus de uitnodiging van NEF/SIC.