De samenleving lijkt steeds maar complexer te worden. Hele horden mensen schijnen zich met alles en nog wat te moeten bemoeien. Iedereen roept van alles. Maar wat moeten we geloven? Gaat de wereld ten onder of valt het allemaal wel mee. Gaat biomassa ons redden of zal het ten koste gaan van onze wereldwijde voedselproductie? Is blauwe energie de oplossing? Of moeten we toch inzetten op kernenergie? Is elektrisch rijden het ei van Columbus? Maar waar halen we dan de benodigde stroom vandaan? En hoe zit het dan met de schaarse grondstoffen van de batterijen? Vragen, vragen en nog eens vragen. Wie het weet mag het zeggen. Maar weten degene die het vervolgens zeggen, het wel? Of roepen ze ook maar wat.
Sinds vele jaren is een sterke toestroom van studenten in het wetenschappelijk onderwijs. Er zijn enorm veel studierichtingen en de studenten hebben, op een paar numerus fixi opleidingen na, een volledige vrije keuze daarin. Wetenschappelijke studies leiden op tot onderzoekers. Wat weer leidt tot meters dikke onderzoeksrapporten, die vervolgens ook weer onderzocht moeten worden. Hier gaan echt zeer veel, vaak ook duurbetaalde, tijd in zitten. De kenniseconomie: daar draait het allemaal om. Want we weten natuurlijk allemaal dat kennis macht is.
We hebben dus echt een enorme hoeveelheid hoog opgeleide wetenschappers in Nederland en de gehele westerse wereld, waarom is het dan nog steeds zo moeilijk om te weten wat wij als samenleving moeten doen om de toekomstige problemen van energie-, voedsel- en waterschaarste het hoofd te kunnen bieden? De hoeveelheid kennis op zich schijnt niet zaligmakend te zijn.
In de wetenschappelijk wereld wordt je gerankt naar aanleiding van het aantal wetenschappelijk publicaties. Een publicatie gaat over nieuw inzicht. Het lijkt als of iedereen die er toe wil doen in de wetenschappelijke wereld op zoek is naar iets nieuws. Helaas kunnen sommige de verleiding niet weerstaan om iets te verzinnen indien ze er niet in geslaagd zijn iets vernieuwends te vinden.
Maar ja, wat is dan het gevolg? Als uit de wetenschappelijke kokers steeds iets nieuws komt, dan worden de meeste burgers compleet zoek gespeeld. Wat moet je dan geloven? En belangrijker: wat moeten we dan doen? Het gaat uiteindelijk om echte oplossingen die op een redelijk korte termijn significante schaalgrootte kunnen bereiken waar je echt iets aan hebt.
Kenniseconomie klinkt wel leuk allemaal, maar brengt al die kennis ons dichter bij de oplossingen die er werkelijk toe doen? Het lijkt er niet op. Ondertussen gaat er massa's geld naar het opleiden van nog meer onderzoekers en andere -agogen. Alexander Pechtold gaf al eens uiting aan zijn frustratie door zo'n anderhalve meter rapport mee naar de 2e kamer te sjouwen. Moet je eens becijferen wat daar voor een geld in omgaat. Op elk door de Overheid ingesteld onderzoeksrapport moet op de voorpagina worden gezet wat dat rapport daadwerkelijk gekost heeft. Ik vermoed dat velen ongelofelijk van deze hoge bedragen zullen schrikken. De kosten/baten-analyse kan dan ook veel beter gemaakt worden. Want er bestaan heel veel rapporten waar wel heel veel in staat maar waar je verder echt niets aan hebt.
Volgens mij is het de taak van de wetenschap om ons als samenleving de weg te wijzen. Om voor ons als samenleving na te denken en te kiezen uit al de mogelijke opties en het kaf van het koren te scheiden op basis van diepe en holistische inzichten en deze inzichten en mogelijke consequenties voor te leggen aan onze leiders die vervolgens in wijsheid de keuzes ten behoeve van de samenleving moeten maken. Aan een ieder-voor-zich-mentaliteit en de wetenschap puur bedrijven voor eigen doeleinden of zinloze vernieuwingsdrift (zoals bijvoorbeeld: "Wordt je agressief van het eten van vlees?") hebben we bar weinig in het kader van de samenlevingsproblematiek.
De samenleving heeft zo veel geïnvesteerd in de opbouw van kennis. Ik roep de wetenschap dan ook op om zich ten dienste van de samenleving te stellen en haar kennis in te zetten om grote maatschappelijke thema's te tackelen en onze leiders de mogelijke wegen te wijzen.
Walter Nonnekes
ECO-Ridder
Geen opmerkingen:
Een reactie posten